Krvava Olimpijada 1972. godine

Operacija „Minhen“

Žarko Nikić | nedelja, 02.09.2012. | 22:22

Teroristi PLO-a ubili su 11 izraelskih sportista i trenera. Nemačka se nije snašla u borbi protiv terorista, a Mossad je krenuo u lov i likvidaciju terorista

Olimpijske igre u Londonu prošle su bez incidenata, ali i uz podsećanje na „Operaciju Minhen“ iz 1972. godine.

Supruge dvojice stradalih članova izraelskog tima Ankie Spitzer i Ilana Romano, čiji su muževi ubijeni tokom održavanja Olimpijskih igara u Minhenu 1972. godine, kada su pripadnici palestinske terorističke organizacije „Crni septembar“ izveli oružani napad u kojem je život izgubilo 11 izraelskih sportista i trenera, prikupile su oko 100.000 potpisa u znak podrške ideji da se na dan otvaranja Olimpijskih igara u Londonu minutom ćutanja oda počast njihovim najbližima.

Iako su inicijativu podržali predsednik SAD-a, Vlade Nemačke i Izraela, Međunarodni olimpijski komitet je u svom obrazloženju naveo da ne postoji odgovarajući prostor prilikom otvaranja kako bi se odala počast stradalima.

Zauzimanje Olimpijskog sela

Sve je počelo pre 40 godina kada su 4. septembra u jutarnjim časovima osam palestinskih terorista iz organizacije „Crni septembar“ zauzeli zgradu u kojoj su bili smešteni izraelski sportisti, ubivši dvojicu, dok su devetoricu zadržali kao taoce. Teroristi su bili obučeni u trenerke, a oružje im je bilo sakriveno u sportskim torbama. Uz pomoć ukradenih ključeva ušli su u apartmane koje su koristili izraelski sportisti.

Njih je prvi uočio izraelski rvački sudija Josef Gutfrojnd, koji je uzbunio ostale članove tima iz drugog apartmana, koji su uspeli da pobegnu. Rvački trener Moše Vajnberg i dizač tegova Jozef Romano pokušali su da ih napadnu nakon čega su ubijeni. Kao taoci uzeti su rvački sudija Jozef Gutfrojnd, dizači tegova David Berger i Zev Fridman, rvači Mark Slavin i Eliezer Halfin, atletski i streljački trener Amicur Šapira i Keat Šor, sudija u dizanju tegova Jakov Springer i trener mačevalaca Andre Špicer.

Otmičari su tražili oslobađanje 234 palestinskih zatvorenika iz Izraela i dvoje nemačkih terorista koji su bili zatvoreni u Nemačkoj, i njihov bezbedan transport u Egipat. U protivnom pretili su likvidacijom svih talaca.

Odgovor Izraela

Na ultimatum terorista izraelska vlada je odgovorila negativno i predložila nemačkom rukovodstvu da pošalje svoje timove specijalaca koji bi učestvovali u akciji oslobađanja talaca. Nemačka vlada nije pristala na predlog Izraela, i u akciju oslobađanja krenula je sa policijskim snagama koje nisu bile obučene za takve složene akcije, prethodno ponudivši teroristima dva predloga – velike svote novca i zamenu talaca sa visokim nemačkim funkcionerima, što su otmičari odbili. Veliki broj televizijskih ekipa koje su snimale dešavanja u kompleksu omogućio je teroristima da prate aktivnosti policije. Posle zahteva terorista da im se omogući transport do Kaira, oko 22.00 časova sa dva helikoptera prebačeni su zajedno sa taocima do vojnog aerodroma Firsenfeldbruk, blizu Minhena, gde ih je čekao avion koji je trebalo da ih odveze za Kairo. Nemački specijalci planirali su da u avion kao članove posade ubace naoružane policajce koji bi napali teroriste koji bi došli do aviona, dok bi ostale teroriste kod helikoptera pobili postavljeni snajperisti.

Ekipa nemačkih policajaca koja je bila u avionu napušta ga bez dogovora sa centralom, dvojica terorista uvidevši da u avionu nema posade kreću prema ostalim teroristima koji se nalaze kod helikoptera, nakon čega je izdato naređenje da se puca na njih. S obzirom na to da nemački snajperisti nisu imali opremu za dejstvo noću, teroristi nisu bili likvidirani i nastala je opšta pucnjava uz upotrebu tenkova i blindiranih vozila. Tokom akcije spasavanja teroristi su likvidirali sve taoce. Pored izraelskih sportista, u akciji specijalnih antiterorističkih jedinica nemačke policije poginuli su jedan policajac i pet palestinskih terorista.

Na predlog tadašnjeg kancelara Nemačke Vilija Branta, olimpijska i druge zastave učesnica spuštene su na polja koplja, a nakon protivljenja deset arapskih zemalja zastave su opet podignute na jarbole. Izraelska reprezentacija i članovi delegacije napuštaju Olimpijadu, kao i legendarni američki plivač Mark Špic, koji je bio jevrejskog porekla. Sa Olimpijade odlaze i reprezentacije Egipta, Filipina, Alžira, kao i neki članovi Holandije i Norveške.

Oslobađanje terorista od strane nemačkih vlasti izazvalo je kod Izraelaca revolt i ubeđenje da njima neće biti suđeno po zakonu od strane nemačkih vlasti. Tadašnja izraelska premijerka Golda Meir zajedno sa bezbednosnim kabinetom Izraela izdaje direktivu Mossadu za formiranje specijalne jedinice koja je nazvana „Caesarea“, čiji je prioritetan zadatak bio likvidacija terorista organizacije „Crni septembar“ i njihovih planera i nalogodavaca. Na čelu jedinice bio je Ehud Barak, kasnije premijer, a sada ministar odbrane Izraela. Doneta je odluka za uvođenje operacije koja je nazvana „Božji gnev“, nakon čega je praktično otpočeo Mossadov lov na teroriste. Ubrzo je formiran takozvani Odbor X, koji je bio zadužen za prikupljanje podataka, identifikaciju lica i sastavljanje liste za likvidaciju, i koji je bio u direktnoj vezi sa premijerom Izraela. Za realizaciju atentata bili su zaduženi pripadnici Mossadove jedinice „Kido“ (bajonet), koji su se do polovine 70-tih zvali „Caesarea“.

Ubrzo su pripadnici Mossada ubili dvojicu od trojice pripadnika organizacije „Crni septembar“ koji su preživeli nakon otmice u Minhenu, i još 12 Palestinaca za koje su bila prikupljena saznanja da su učestvovali u ubistvu izraelskih sportista. U akciji likvidacije pripadnika organizacije „Crni septembar“, koja je izvedena aprila 1973. godine u Bejrutu, kao pripadnik Mossada učestvovao je i Ehud Barak, koji je tokom akcije bio prerušen u brinetu.

Prvi neuspeh Mossadovih operativaca

Prva neuspešna akcija Mossadovih operativaca dogodila se u Norveškoj 1973. godine, kada je greškom ispred restorana ubijen Ahmed Bučhiki, arapski konobar. Njegov lik pomešan je sa Alijem Hasanom Salamehom, jednim od vođa „Crnog septembra“, koji je kasnije likvidiran u Bejrutu. Norveške vlasti uhapsile su četiri osobe za koje se ispostavilo da su operativci Mossada. Agenti su prilikom saslušanja prvi put su otkrili organizaciju i taktiku delovanja tzv. udarnih timova, čiji su zadaci bili identifikacija i likvidacija neprijatelja Izraela širom sveta.

Glavni palestinski organizator napada na Olimpijskim igrama 1972. u Minhenu Mohamed Udeh, poznatiji kao Abu Daud, izbegao je osvetu i umro je u Damasku 3. jula 2010. godine u 73 godini. Iako je bio glavni organizator napada, Abu Daud u napadu nije lično učestvovao. Preživeo je atentat u Varšavi 1981. godine, kada su agenti Mossada ispalili više hitaca u njega. Nakon atentata lečio se u Istočnoj Nemačkoj (DDR), čija vlada je u to vreme pomagala i podržavala palestinski PLO. Sahranjen je u palestinskom izbegličkom logoru Jarmuku u Damasku.

Pravilo je da Izrael nikada ne potvrđuje niti demantuje da je izvršio pojedine atentate za koje se optužuje, zbog čega se Mossadu po pravilu prepisuju i neke akcije u kojima nisu učestvovali. Palestinci su optuživali Izrael da su u akciji „Božji gnjev“ likvidirali pojedine Palestince koji nisu pripadali organizaciji „Crni septembar“, i koji su se čak zalagali za vođenje pregovora sa Izraelom.

Ubistvo izraelskih sportista u značajnoj meri odrazilo se i na unutrašnje prilike tadašnje Zapadne Nemačke. Širom zemlje proteruje se veliki broj Arapa, prvenstveno Palestinaca, zbog čega su organizovani masovni protesti u Nemačkoj i širom sveta. Delatnost velikog broja palestinskih studentskih i radničkih udruženja je zabranjen. Loše izvedena akcija spasavanja narušila je ugled nemačke policije u svetu, koja do tada nije imala specijalno obučene antiterorističke jedinice. Učešće nemačkih specijalnih vojnih jedinica u akciji spasavanja talaca bilo je zakonski onemogućeno, mada su vojni specijalci raspolagali sa savremenom opremom i obučenijim ljudstvom od nemačke policije. Ubrzo se formira specijalna antiteroristička jedinica pod nazivom „Jedinica granične zaštite 9“, koja se sada zove GSG 9.

Nesumnjivo je da su događaji sa Olimpijskih Igara u Minhenu pre 40 godina označili početak ere globalnog terorizma sa kojim se svet suočava i danas. Tada izvedene akcije izraelskih specijalaca, spektakularne likvidacije pripadnika organizacije „Crni septembar“, Mossad su utemeljile kao legendarnu tajnu službu koja danas predstavlja uzor mnogim obaveštajnim službama u svetu.

 

Likvidirani teroristi
Wael Zuaitir, predstavnik PLO-a, ubijen je 16. septembra 1992. godine u Italiji, Muhammadm Hamschiri, predstavnik PLO-a u Parizu, ubijen je eksplozivom aktiviranim na daljinsko upravljanje, Mohammed Boudia, operativni šef terorističke grupe „Crni septembar“, poginuo je u Parizu 28. juna 1973. od eksplozije bombe. Ali Hasan Salamehu, istaknuti rukovodilac PLO-a, ubijen je u Bejrutu 1979. godine bombom aktiviranom na daljinsko upravljanje. U akciji izraelskih komandosa, koja je izvedena aprila 1973, u Bejrutu su ubijeni istaknuti rukovodioci PLO-a Abu Yusuf, Kamal Nasir i Kamal Adwan. Likvidirani su i pojedini identifikovani teroristi na Kipru, u Grčkoj i Parizu.

 

Libijci teroriste sahranili uz najveće počasti
Članovi grupe „Crni septembar“ koji su izveli napad bili su: vođa grupe Lutif Afif, zvani Isa, Jusuf Nazal, zvani Toni, Afif Ahmed Hamid, Kalid Džavid, Ahmed Čik Ta, Mohamed Safadi, Adnan Al Gašej, Džamal al Gašej. Afif i Nazal radili su u Olimpijskom selu nekoliko nedelja pre napada pripremajući plan, dok su ostali teroristi doputovali u Minhen nekoliko dana ranije. Tela poginulih terorista izručena su Libiji, gde su sahranjeni uz najveće počasti i slavljeni su kao heroji. Trojica preživelih terorista koji su bili u zatvoru bivaju pušteni nakon otmice „Lufthanzinog“ aviona septembra 1972. godine, kada je nemačka vlada bez konsultacija sa izraelskom ispunila traženi zahtev otmičara.